Sinds 2021 zijn online casino’s toegestaan en mogen gokbedrijven daarvoor reclame maken. Voetballer Wesley Sneijder als ‘Koning Toto’ wordt een van de meest bekende tv-spotjes. Om jongeren beter te beschermen tegen gokverslaving komt snel na de legalisering een verbod op deze ‘rolmodellen’. Daarnaast is het gokbedrijven verboden om zich te richten op jongeren onder de 24 jaar. Ondanks dit verbod zien jongeren massaal gokspelletjes in hun tijdlijn en zijn ze inmiddels oververtegenwoordigd in de groep online gokkers. Op YouTube streamen influencers urenlang hun sessies aan de digitale fruitautomaten en roepen ze hun kijkers op om mee te doen. Is dit onschuldig vermaak of zit er een verdienmodel achter? Zembla onderzoekt hoe jongeren meegetrokken worden in de online gokfuik.
Sinds 2021 is online gokken legaal in Nederland en mogen online casino’s reclame maken. Bekende campagnes met rolmodellen, zoals bekende Nederlanders, waren zichtbaar op televisie en online.
Om jongeren beter te beschermen tegen gokverslaving werd het beleid kort na de legalisering aangescherpt. Zo kwam er een verbod op het inzetten van rolmodellen in gokreclame en mogen gokbedrijven zich niet richten op jongeren onder de 24 jaar.
Toch komen jongeren nog steeds veelvuldig in aanraking met online gokken via sociale media. Op platforms als YouTube en Twitch streamen influencers langdurig hun sessies met online casino spellen, zoals roulette, blackjack en digitale gokkasten. Daarbij roepen zij kijkers regelmatig op om zelf mee te spelen. Voor kijkers is het vaak onduidelijk of er sprake is van reclame of entertainment.
Uit onderzoek van Zembla blijkt dat meer dan de helft van de legale online gokbedrijven samenwerkingen heeft gehad met influencers die online gokken promoten. Volgens de Kansspelautoriteit zijn dergelijke deals in strijd met de reclameregels, omdat influencers worden gezien als rolmodellen. Sinds 2022 is het verboden om rolmodellen in te zetten bij gokreclames. De toezichthouder heeft gokbedrijven opgedragen deze samenwerkingen te beëindigen.
Een van de geïnterviewde influencers, actief onder de naam NederGaming, vertelt dat hij inkomsten genereert via doorverwijzingen naar online casino’s. Wanneer kijkers zich via zijn website aanmelden bij een gokplatform, ontvangt hij een vergoeding of een percentage van het verlies van spelers.
Dit verdienmodel rondom online gokken roept vragen op over transparantie en de mogelijke invloed op kijkers. Zembla onderzocht de werkwijze van 29 legale gokbedrijven, sprak met betrokkenen en analyseerde online platforms zoals YouTube en Twitch. Daaruit blijkt dat samenwerkingen met zogenoemde gokstreamers op grote schaal voorkomen of recent hebben plaatsgevonden.
Ook specifieke gevallen komen aan bod, zoals een samenwerking tussen een gokbedrijf en een influencer die bekend is bij een jong publiek via gamingcontent. Deskundigen op het gebied van verslavingszorg noemen de bevindingen zorgwekkend en wijzen op de risico’s van gokverslaving bij jongeren en jongvolwassenen. Zij stellen dat influencers een groot bereik hebben onder deze groepen en dat de bescherming tegen online gokken in de praktijk tekortschiet.
De gokindustrie stelt dat het rolmodellenverbod niet is overtreden en maakt onderscheid tussen samenwerkingen met influencers zelf en met hun websites. Volgens branchevertegenwoordigers gaat het om verschillende vormen van media.
Critici betwisten dit en stellen dat het effect op kijkers hetzelfde blijft, ongeacht de vorm van de samenwerking. De Kansspelautoriteit geeft aan niet in te gaan op individuele gevallen, maar stelt dat samenwerkingen met platforms van influencers in algemene zin ook onder het verbod op gokreclame kunnen vallen.
Sinds 1 april wordt hier actief op gehandhaafd. Voor zover bekend zijn de meeste samenwerkingen tussen gokbedrijven en influencers inmiddels beëindigd.
